MUSTAFA SARIKAYA

  Doğu’nun Işığından Batı’nın Simgesine: Özgürlük Heykeli ve Süveyş Kanalı Gerçeği Günümüzde Amerika Birleşik Devletleri’nin ve küresel ölçekte özgürlük düşüncesinin en bilinen simgelerinden biri olan Özgürlük Anıtı ( Statue of Liberty ) , kökleri 1860’lı yılların Osmanlı Mısır’ına ve Süveyş Kanalı projesine uzanan oldukça sıra dışı bir tasarım öyküsüne sahiptir. Popüler kültürde ve bazı tarih yayınlarında sıkça dile getirilen "Özgürlük Heykeli aslında Sultan Abdülaziz tarafından Süveyş Kanalı için sipariş edildi" iddiası, kökleri gerçek bir olaya dayanan ancak zamanla şehir efsanesine dönüşmüş bir anlatıdır. Peki işin aslı nedir? Arşiv belgeleri, heykeltıraşın orijinal çizimleri ve dönemin siyasi şartları ışığında bu tarihi serüveni adım adım inceleyelim. 1. İlk Fikir: Mısır Asya’ya Işık Saçıyor (Egypt Carrying the Light to Asia) 1850’li ve 1860’lı yıllarda Osmanlı Devleti’ne bağlı bir eyalet olan Mısır’da, Akdeniz ile Kızıldeniz’i birleştirecek olan Süveyş Kanalı inşa edi...

  Tarihin Ayna Açısı: 15 Ağustos ve Dönüm Noktalarının İzinde Zamanın akışı içinde bazı tarihler vardır ki, takvimde sıradan bir yaprak gibi görünse de arkalarında büyük imparatorlukların kaderini, stratejik kırılmaları ve toplumsal hafızada iz bırakan olayları taşırlar. 15 Ağustos , Türk ve dünya tarihi açısından tam da böyle bir kesişim noktasıdır. Devlet aklının, askerî dehanın, diplomatik hamlelerin ve kimi zaman da toplumsal kırılmaların denk geldiği bu özel gün, tarihin dönemeç haritasını okumak isteyenler için zengin bir tablo sunar. 1. Doğu İmparatorluğunun Düşüşü: Trabzon’un Fethi (15 Ağustos 1461) Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’u fethinden (1453) sonra Bizans’ın son kalıntısı ve Doğu’daki önemli güç merkezlerinden biri olan Trabzon Rum İmparatorluğu , 15 Ağustos 1461’de Osmanlı topraklarına katıldı. Fatih’in Karadeniz’i bir "Türk gölü" haline getirme stratejisinin ve Anadolu birliğini sağlama idealinin en kritik adımlarından biri olan bu fetih, yalnızca askerî bir ...

Hukuk Devleti ile Siyasi İrade Arasında: 12 Maddelik "Çerçeve Yasa" Üzerine Eleştirel Bir İnceleme ​TBMM genel kurulunda kabul edilen 12 maddelik "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" , Türkiye'nin siyasi, hukuki ve vicdani gündeminin tam ortasına oturdu. Kamuoyunda "Çözüm ve Bütünleşme Çerçeve Yasası" olarak adlandırılan bu düzenleme, bir yandan idari süreçlerde esneklik vaat ederken, diğer yandan hem hukuk devleti ilkeleri hem de toplumsal hafıza açısından son derece ağır soru işaretleri barındırıyor. ​Bu yazıda, söz konusu yasanın hukuki sakıncalarını, terör örgütü PKK'nın meşrulaştırılması riskini ve bu durumun aziz şehitlerimizin hatırası ile gazilerimizin haklarına yönelik yarattığı vicdani tahribatı eleştirel bir süzgeçten geçiriyoruz. ​1. Yasa Ne Getiriyor? ​12 maddeden oluşan kanun metni, temel olarak şu üç ana sacayağı üzerine oturuyor: ​ İdari ve Kurumsal Yetki Devri: Sürecin yönetimi, t...

  Bir Valinin Ötesinde: Kavalalı Mehmet Ali Paşa ve Osmanlı’da Modernleşme Paradoksu yüzyıl Osmanlı tarihi incelendiğinde; devletin kendi içinden çıkan, merkezi otoriteyi en çok zorlayan fakat aynı zamanda coğrafyaya en radikal modernleşme hamlelerini getiren figürlerin başında Kavalalı Mehmet Ali Paşa gelir. Kavala’dan Mısır’a bir okçu birliği komutanı olarak giden ve kısa sürede Mısır Valiliği’ni ele geçiren bu tarihi şahsiyet, uyguladığı reformlar ve yürüttüğü bağımsız siyasetle imparatorluğun kaderini kökten değiştirmiştir. Mısır’da Bir Devlet Doğuyor: Askeri ve İdari Reformlar Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın tarih sahnesindeki en özgün yönü, Mısır’ı sıradan bir Osmanlı vilayeti olmaktan çıkarıp Batı standartlarında modern bir eyalete dönüştürmüş olmasıdır. Memlük beylerinin nüfuzunu kırdıktan sonra Mısır’da tam kontrolü sağlayan Paşa, şu stratejik adımları atmıştır: Modern Ordu ve Donanma: Fransız subayların danışmanlığında "Nizâm-ı Cedîd" benzeri yerli ve düzenli bir Mıs...

  Hicaz’da İki Asırlık Parantez: 19. Yüzyıl Osmanlı Diplomasisinden 2026 Mekke Anlaşması’na Tarih; olayların üst üste yığıldığı kuru bir kronoloji değil, geçmişteki kırılmaların ve güç dengelerinin günümüzü nasıl şekillendirdiğini gösteren canlı bir aynadır. 7 Ağustos 2026’da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması , tam da bu tarihsel perspektiften bakıldığında derin anlamlar taşımaktadır. Ancak bugün atılan bu tarihi imzayı ve ortaya çıkan yeni güvenlik mimarisini doğru okuyabilmek için, yaklaşık iki asır geriye, 19. yüzyılın başlarındaki Hicaz coğrafyasına ve tarihteki ilk "Mekke Anlaşması"na uzanmak gerekir. 19. Yüzyıl: Bölünmüşlük, Rekabet ve Zafiyet 1800’lerin başında Osmanlı İmparatorluğu, çalkantılı iç dinamikler ve Balkanlar’daki isyanlarla boğuşurken Hicaz bölgesinde ciddi bir otorite boşluğu yaşandı. Birinci Suudi Devleti’nin Mekke ve Medine’yi kontrol altına alması üzerine Sultan II. Mahmud, Haremeyn’in güvenliğini sağ...

Bir ülkenin geleceği, toprağına ekilen tohumla ve o tohumu binbir emekle büyüten çiftçinin nasırlı elleriyle şekillenir. Ancak bugün Türkiye’de tarım; üretenin ödüllendirildiği değil, tam aksine yalnız bırakıldığı, yalnızlaştırıldığı ve tüccarın eline mahkûm edildiği bir çıkmaza doğru sürükleniyor. ​Bugün yaşadığım tek bir olay, ülkemiz tarımının ve çiftçisinin içine düşürüldüğü durumu özetlemeye yetiyor: Toprak Mahsulleri Ofisi’ne (TMO) tam bir tır dolusu buğday gönderdim. Aylarca verilen emeğin, dökülen alın terinin, yapılan masrafın karşılığını almak umuduyla çıktığımız bu yolda TMO, adeta "buğdayda kör var" diyerek ürünü almadı. Tohumu veren devlet, gübreyi veren devlet, ilacı veren devlet, parasını ödeyen tabi ki çiftçi ama mal kabulüne gelince yan çiziliyor. Kendi kurumu tarafından kapı dışarı edilen ürünümüzü satacak yer bulamadık. TMO’nun kapısından geri dönen çiftçiyi fırsat bilen tüccar ise açıklanan resmi fiyatların çok altında, maliyetimizi dahi karşılamayacak k...

**bir imparatorluğun gölgesinde: enver paşa ve edirne fatihliği** osmanlı imparatorluğu'nun son dönemine damga vuran figürlerin başında şüphesiz enver paşa gelir. ittihat ve terakki'nin önde gelen isimlerinden olan enver paşa, hırslı kişiliği ve askeri hamleleriyle hem imparatorluğun kaderini belirlemiş hem de uzun yıllar sürecek tartışmaların odağında yer almıştır. onun siyaset sahnesine çıkışı ve sonrasında attığı adımlar, osmanlı'nın çöküş sürecini hızlandıran ve şekillendiren kritik dönemeçleri barındırır. enver paşa'nın adının tarihe altın harflerle mi, yoksa tartışmalı bir mirasla mı yazılacağı sorusu, ikinci meşrutiyet'in ilanıyla başlayan sürece dayanır. abdülhamit döneminde meşrutiyetin ilanı için dağa çıkan ve bu yolda isyan başlatan enver paşa, padişahı mecburi bir adım atmaya zorlamış ve bu hamlesiyle genç subaylar arasında bir kahraman olarak görülmeye başlanmıştır. ancak bu isyanın getirdiği atmosfer, istanbul'da meşrutiyet karşıtı bir tepkiyi bera...