Musul’un Gölgesinde Bir İsyan: Şeyh Said Kalkışması ve İngiliz Diplomasisi
Cumhuriyet’in henüz ikinci yılında, 1925 şubatında patlak veren Şeyh Said İsyanı; yalnızca genç Türkiye Cumhuriyeti’nin iç güvenlik dinamiklerini değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’daki güç dengelerini derinden sarsan tarihsel bir kırılma noktasıdır. Konu, din ve etnisite eksenli bir iç kalkışma olarak okunabileceği gibi; dönemin büyük aktörü İngiltere’nin Musul politikası ve diplomasisiyle doğrudan ilintilidir. Musul Meselesi ve Düğüm Noktası: Lozan’dan Milletler Cemiyeti’ne Lozan Barış Antlaşması’nda çözüme kavuşturulamayan ve dokuz ay içinde Türk-İngiliz ikili görüşmelerine bırakılan en kritik dosya Musul Vilayeti idi. Petrol rezervlerinin stratejik önemi, Irak Mandası’nın güvenliği ve Basra Körfezi’ne giden hatların kontrolü, İngiltere için Musul’u vazgeçilmez kılıyordu. 1924 Haliç Konferansı’nda Türk heyetinin sunduğu etnik, tarihsel ve coğrafi tezler İngiliz diplomasisi tarafından reddedilmiş ve mesele Milletler Cemiyeti’ne taşınmıştı. Türkiye, sınır hattında ken...